📌 Durum Analizi:
Şubat sonunda İsrail ve ABD’nin İran’ın nükleer ve askeri altyapısına yönelik saldırılarıyla başlayan doğrudan çatışma, 25 Mayıs 2026 itibarıyla hâlen tam anlamıyla çözülmüş değildir; ancak kriz, Nisan ortasındaki sert tırmanma evresinden sonra daha karmaşık bir “müzakere – askeri baskı – piyasa dalgalanması” döngüsüne girmiştir. Hürmüz Boğazı’nın statüsü krizin merkezinde kalmaya devam ederken, son günlerde ABD ile İran arasında yürütülen dolaylı temaslar ve geçici ateşkes zemini piyasada sınırlı bir iyimserlik yaratmıştır. Buna rağmen İran’ın boğaz üzerindeki kontrol iddiasını sürdürmesi, ABD’nin bölgedeki askeri varlığını azaltmaması ve İsrail’in güvenlik kaygılarının devam etmesi nedeniyle kalıcı barış senaryosu henüz güçlü biçimde fiyatlanmamaktadır.
🌍 Jeopolitik:
Kriz, yalnızca İran-İsrail hattında sınırlı bir askeri çatışma olmaktan çıkarak Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve Doğu Akdeniz’i kapsayan geniş ölçekli bir deniz güvenliği sorununa dönüşmüştür. ABD 5. Filosu’nun bölgedeki caydırıcı varlığı, İran’ın füze kapasitesi, İsrail’in hava operasyonları ve Husilerin Bab el-Mandeb çevresindeki tanker trafiğini hedef alan hamleleri, enerji ticaret yollarını kırılgan hale getirmiştir. 25 Mayıs itibarıyla diplomatik kanalda Pakistan, Körfez ülkeleri ve bazı Asya aktörlerinin aracılık girişimleri öne çıkarken; gündemde Hürmüz’den geçişin yeniden güvence altına alınması, İran petrol satışlarına ilişkin kısmi serbestlik ve nükleer program konusunda geçici müzakere takvimi bulunmaktadır. Ancak anlaşma zemini henüz kırılgan olup, tarafların temel güvenlik talepleri arasında ciddi mesafe korunmaktadır.
📈 Ekopolitik:
Savaşın küresel ekonomiye etkisi, enerji fiyatları, güvenli liman talebi, navlun maliyetleri ve enflasyon beklentileri üzerinden hissedilmeye devam etmektedir. Nisan ayında IMF, çatışmanın uzaması ve enerji arz kesintilerinin derinleşmesi halinde küresel büyümenin belirgin şekilde zayıflayabileceği ve dünya ekonomisinin resesyon sınırına yaklaşabileceği uyarısında bulunmuştur. Mayıs sonuna gelindiğinde ise müzakere ihtimalinin güçlenmesiyle Brent petrol iki haftanın en düşük seviyelerine gerileyerek 99 dolar civarına inse de, fiyatlar hâlâ savaş öncesi dengelere kıyasla yüksek risk primi taşımaktadır. Altın tarafında ise güvenli liman talebi ve zayıflayan doların etkisiyle ons fiyatı 4.500 doların üzerinde kalmayı sürdürmektedir. Bu tablo, piyasanın savaşı bitmiş bir kriz olarak değil; enerji arzı, jeopolitik risk ve finansal oynaklık kanalları üzerinden hâlâ küresel ekonomi üzerinde baskı oluşturan açık bir tehdit olarak fiyatladığını göstermektedir.